De Champagnestreek is qua oppervlak netzo groot als Nederland, de nadruk ligt echter altijd op het gebied tussen Reims en Epernay. De wijnstok hoort bij de Champagne, en dat niet sinds vandaag of gisteren, maar al een slordige 25 miljoen jaar. Want juist hier zijn de oude resten van de wijnstok gevonden, in krijtlagen uit het Tertiair. Fossiele bladeren van een wilde wijnstok.
De wijnbouw in de Champagne vindt z'n oorsprong in de eerste eeuw voor Christus. Caesar schrijft in z'n reisverslagen, dat hoe noordelijker hij kwam de beschaving steeds treuriger werd (wijn hoorde onlosmakelijk bij beschaving). Julius gaf een gebied in het noorden de naam "Campania" of tewel, open stuk bouwland. Nadat er in dit gebied zich een bloeiende stad ontwikkelde als Durocortorum, het latere Reims, wenste de Romeinse bestuursambtenaren en tot de Romeinse Way of Life bekeerde Galliers, wijn aan tafel te drinken. De Romeinen hebben er toen wijnstokken aangeplant. Dit waren de eerste gecultiveerde wijnstokken in de Champagnestreek.
Hoogtepunten voor Champagne ( en voor Reims) waren de kroningsplechtigheden. Sinds de heilige Remigius, in het jaar 481 Clovis als eerste koning der Franken gezalfd had, was Reims De stad voor kroningen.
Als we een stap naar de middeleeuwen maken (14de eeuw) dan zien we dat nog steeds de koningen in Reims gekroond worden. Het leven draait (naast moorden en sex) om eten en drinken. De rituelen liegen er niet om. Bij de kroning van Filips de VI gingen er door: 300 fusten wijn, 82 ossen, 85 kalveren, 289 schapen, 78 varkens, 345 reigers, 2000 ganzen, 800 konijnen, 18.000 kippen, 4000 rivierkreeften, 40.000 eieren, 2000 karpers, 700 snoeken en 250 zalmen. EET SMAKELIJK. De wijn uit Champagne werd beschouwd als een simpel landwijntje en niet geschikt voor een kroningsdiner.
In de 15de eeuw zien we dat de wijn uit Champagne steeds populairder begint te worden. Het is een lichte wijn. Lodewijk de 16de stond erop dat bij zijn kroningsbanket de beste wijnen van Champagne werden geschonken, dit tot grote vreugde van de locale wijnboeren. Helaas een korte vreugde, want hetgeen de boeren eraan verdiende, kreeg hij terug door absurd hoge accijnzen op te leggen. Wat dat betreft functioneert onze overheid nog steeds hetzelfde als die van de middeleeuwen.
In de 16de en 17de eeuw werd de wijn uit Champagne beroemd, een lichte wijn die je maar met weing water hoeft te verdunnen. Steeds meer koningen zweerden bij Champagne wijnen. Tot in de 17de eeuw sprak men niet van Champagne, maar noemde de wijn naar de plaats van zijn wijngaarden. De wijn werd tot dan toe uit houten fusten getapt.
In de 17de eeuw hadden we Dom Perignon, keldermeester van de abdij van Hautvillers en kloosterling. Een man met een uitzonderlijke fascinatie voor de Champagne wijn. Hij is het die de wijn uit champagne, CHAMPAGNE heeft laten heten. Hij is degene die uit rode druiven een witte wijn maken. Hij is degene die een heldere wijn maakte zonder droesem (het grootste geheim). Hij is degene die voor behoud van kwaliteit meerdere wijnen met elkaar vermengde. Hij is degene die de champagnewijn in flessen bottelde en sterker nog, hij is degene die de wijn in flessen liet gisten. Hij is degene die het hout en het canvas als dop verving door een kurk met touw aan de flessenhals bevestigd (later koperdraad). En dit is de geboorte van de "Champagne". De druiven die in de tijd van Dom Perignon werden gecultiveerd groeien er nog steeds, namelijk de Pinot Noir (elegante smaken), Pinot Meunier (kan goed tegen nachtvorst en stelt weinig eisen aan de bodem) en de Chardonnay (geeft lekker veel druiven). Een echte traditionele Champagne bestaat uitsluitend uit de rode druif, de Pinot Noir. In die tijd was het bijna hekserij om uit rode druiven een witte wijn te krijgen.
Eind 17 de eeuw werden alleen de absolute topwijnen gebotteld. De kwalteit van de flessen was slecht. Platte ronde flessen, flessen met een lange hals, flessen met een zeer wijde hals, bolronde flessen, peervormige flessen. Flessen met allemaal onregelmatige vormen. En ook de kleuren waren divers, geelgroen, blauwgroen of zwartgroen. Er ware geen etiketten op de fles geplakt, maar ze werden voorzien van een zegel in het glas, vaak het wapen van de klant die de wijn in flessen besteld had, Dom Perignon heeft zich ingezet voor kwaliteitsflessen die de hoge druk aankon. Tot eind 17de eeuw was het verboden om wijn in flessen te vervoeren
Het merendeel van de Champagneflessen sneuvelde als gevolg van de 2de gisting, de kledermeesters liepen dan ook met een beschermmasker tegen het rondvliegend glas. In het begin sneuvelde 80% van de flessen. De afnemers bestelde de Champagne in hoeveelheden voor de botteling, het was dan ook maar zeer de vraag hoeveel er uiteindelijk geleverd zou worden.
In de 18de eeuw kwam de handel in Champagne goed op gang als drank voor de levensgenieters. Het is dan ook dat in de loop van deze eeuw de eerste Champagnehuizen ontstonden. Hiet oudste huis is "Ruinart", een goede bekende van Dom Perignon overigens. Later kwam Moet, Lanson, Heidsieck en niet te vergeten de Veuve Cliquot.
Napoleon was een goede vriend van Remy Moet, hij maakte er een gewoonte van om voor z'n veldslagen in de beurt van Epernay, bij Moet in de kelder een paar glazen te drinken. Behalve die ene keer, toen de keizer teveel haast had, op weg naar Waterloo. Het verhaal gaat dat Welington die ochtend wel een paar glazen heeft gedronken.
In die tijd was Rusland een groot afnemer van Champagne, in de paleizen van St petersburg werd heel veel gefeest. De Champagnestreek was dan ook zeer ongelukkig dat Napoleon Rusland introk waardoor de volledige export stil kwam te liggen.
Champagne was in die tijd veel zoeter dan de brut die we nu kennen. Vooral de Champagne voor de Russen was mierzoet. De eerste droge Champagne was die van Perrier-Jouet. De droge Champagne is eigenlijk een vrij late ontwikkeling eind 19de eeuw, begin 2-ste eeuw, het is pas na de 2de werledoorlog dat de "brut" definitief doorbreekt. Een ontwikkeling die door de Engelsen is ingegeven. Zij dronken na tafel, madera en port en wilden de Champagne tijdens het eten drinken, ze wilde daarom een droge "brut" Champagne. Het werd als grote luxe beschouwd om brut te drinken. Tot de droogste "Bollinger" en genoot daarom bijzonder aanzien, wellicht de aanleiding voor 007 om dit merk als huismerk te nemen.
In "La Belle Epoque" (de jaren rond 1900) was Perrier Jouet populair in kunstenaarskringen. In deze periode werd ook de prachtige fles met emailleversiering gemaakt. Deze flessen zijn in de loop van de 20ste eeuw verloren, om per toeval weer in 1969 terug te komen.
Een andere grote naam in de 19de eeuw is Louis Roederer. De hofleverancier van de Tsaar. De Tsaar wilde een speciale botteling zodat zijn Chamapgne meteen herkend zou worden. En zo ontstond de befaamde Cristal Roederer, een zeer zware fles, om de reis naar St petersburg goed te kunnen doorstaan, niet donkergroen, maar kristalhelder.
De gouden tijden voor de Champagne is de "Belle Epoque" geweest, de laatste decennia van de 19de eeuw uitlopend in de 20ste eeuw. Een periode van dansen, drinken en feestvieren, de cancan. De glorietijd van de franse keuken, Escoffier, het Ritz, het Savoy (Londen) en boven alles Chez Maxim's in Parijs. Het enige restaurant in de wereld waar je zowel met je vrouw als met je minnares naar toe ging. De gastheer wist feilloos aan te voelen of hij je moest herkennen of niet. Het was het restaurant waar de meeste Champagne geschonken werd. Tot de zeer reguliere klanten behoorden de Russische grootvorsten. Men arriveerde tegen 2.00 's nachts en bleef tot in de morgen waarbij de ene fles na de andere, mierzoete Champagne (gout russe) werd geopend. Er werd veel gedronken, 2 flessen per man was normaal en zeker geen uitzondering. Het is een tijd van supelatieven.
De Champagne werd in begin 20ste eeuw heel populair en steeds vaker werd er wijn van elders betrokken om deze tot Champagne te verwerken. Dit tot grote ergernis van de champagnewijn boeren, er kwam een heuse opstand. Toen kwam er een wet die bepaalde dat onder de naam Champagne alleen wijn afkomstig uit de Champagne mocht worden verkocht. Iedereen was gelukkig, behalve de wijnboeren die net buiten de Champagne hun wijngaarden hadden. De boeren uit het departement Aube kwamen nu in opstand. Uiteindelijk kwam er een wet, waarbij het Champagnegebied strikt werd afgebakend met een klein stukje Aube erbij.
In de 20ste eeuw heeft de democratisering van de Champagne zich verder voltrokken. In eerste instantie uiteraard in Frankrijk, waar steeds meer mensen deze wijn begonnen te drinken, als aperitief, bij het eten en als dessertwijn. Ook België nam deze gewoonten snel over en zijn dan nu ook per hoofd van de bevolking de grootste champagnedrinkers geworden, gevolgd door Italië en Engeland. En ook in Nederland is Champagne in razendsnel tempo aan het opkomen.
